Tek başına gitar çalmak bir noktadan sonra yerini birlikte müzik yapma isteğine bırakabilir. Bir parçanın gitar, bas, davul ve vokalle birleştiğinde nasıl bambaşka bir karakter kazandığını görmek, müzikle ilgilenen herkes için oldukça heyecan vericidir. Ancak bir grup kurmak, yalnızca birkaç müzisyenin bir araya gelmesinden ibaret değildir.
İyi bir müzik grubu; doğru insanların bir araya gelmesi, ortak bir müzik anlayışının oluşturulması, düzenli prova yapılması ve grup içindeki iletişimin sağlıklı ilerlemesiyle ortaya çıkar.
Peki grup kurmak isteyenler nereden başlamalı? Grup üyeleri nasıl seçilmeli, prova düzeni nasıl oluşturulmalı ve ekipman konusunda nelere dikkat edilmeli?
Bu yazıda, ilk grubunu kurmak isteyen müzisyenler için işin hem müzikal hem de pratik tarafını ele alacağız.
Bir grup kurarken ilk konuşulması gereken konulardan biri müzik tarzıdır. Rock, blues, metal, pop, alternatif, indie, funk veya caz gibi farklı türlerin her birinin kendine özgü çalım anlayışı vardır. Örneğin metal ağırlıklı müzik yapmak isteyen bir grubun gitarist, basçı ve davulcudan beklediği yaklaşım ile akustik pop yapan bir grubun ihtiyaçları aynı olmayabilir.
Bu nedenle “Önce insanları bulalım, tarzımızı sonra belirleriz.” yaklaşımı her zaman iyi sonuç vermeyebilir. Grubunuzun başlangıçta en azından genel bir müzikal yönü olması işinizi kolaylaştırır.
Şu sorulara birlikte cevap vermeyi deneyebilirsiniz:
Hangi müzik türlerini çalmak istiyorsunuz?
Grup hangi sanatçılardan veya gruplardan etkileniyor?
Cover mı, özgün besteler mi yapacaksınız?
Sahne performansı hedefliyor musunuz?
Grup için prova ve çalışma sıklığınız ne olacak?
Bu soruların cevapları netleştikçe doğru müzisyenleri bulmanız da kolaylaşır.
Grup kurarken yapılan en yaygın hatalardan biri, yalnızca müzisyenin ne kadar iyi çaldığına odaklanmaktır. Elbette teknik beceri önemlidir. Fakat iyi bir grup müzisyeninin sahip olması gereken tek özellik bu değildir.
Bir müzisyen çok iyi çalıyor olabilir ancak provalara sürekli geç kalıyor, diğer üyelerin fikirlerini dinlemiyor veya grup kararlarına uyum sağlayamıyorsa uzun vadede sorun yaşanabilir.
Bu nedenle grup üyesi seçerken şu özellikleri de değerlendirmek gerekir:
Müzikal uyum:
Müzisyenlerin ritim, tempo, ton ve müzikal anlayış açısından birbirini tamamlaması önemlidir.
İletişim:
Fikirlerin açıkça konuşulabildiği bir grup ortamı, müzikal gelişimi doğrudan etkiler.
Sorumluluk:
Prova saatlerine uymak, parçaları çalışarak gelmek ve gerekli ekipmanı hazırlamak grup disiplininin temelidir.
Benzer hedefler:
Bir kişi sadece arkadaşlarıyla eğlenmek isterken başka bir kişi sahneye çıkmayı veya beste yayımlamayı hedefliyorsa zaman içinde beklenti çatışması yaşanabilir.
Kısacası iyi grup arkadaşlığı, çoğu zaman iyi müzisyenlik kadar değerlidir.
Klasik bir rock veya pop grubunda gitar, bas gitar, davul ve vokal sık karşılaşılan bir dağılımdır. Ancak bu, başarılı bir grup için zorunlu bir formül değildir.
Örneğin iki gitaristli bir grup kurabilirsiniz. Bir gitarist ritim partilerini üstlenirken diğer gitarist solo, melodi veya atmosferik bölümlere odaklanabilir.
Benzer şekilde klavye, perküsyon, elektronik davul veya farklı enstrümanlar da grubun müzikal karakterini değiştirebilir. Önemli olan, her enstrümanın miks içinde bir alanının bulunmasıdır.
Özellikle iki veya daha fazla gitaristin olduğu gruplarda herkesin sürekli aynı akorları ve aynı ritimleri çalması, parçanın gereğinden fazla yoğun duyulmasına neden olabilir. Bir gitaristin daha dolgun akorlar çalması, diğerinin ise daha seyrek veya melodik partiler kullanması parçanın çok daha anlaşılır duyulmasını sağlayabilir.
“Prova yaparız, orada öğreniriz.” yaklaşımı grubun zamanını verimli kullanmanın en iyi yolu değildir. Prova öncesinde hangi parçaların çalışılacağı belirlenmeli ve mümkünse herkes kendi bölümünü önceden hazırlamalıdır.
Örneğin bir prova programını şu şekilde oluşturabilirsiniz:
Önce ısınma ve ses kontrolü yapın.
Daha önce çalışılan parçaları kısa şekilde tekrar edin.
Yeni parçanın bölümlerini birlikte çalışın.
Geçişlerde yaşanan problemleri belirleyin.
Parçayı baştan sona kesmeden çalmayı deneyin.
Prova sonunda eksik kalan bölümleri not alın.
Bu yöntem, özellikle zamanı sınırlı olan gruplar için oldukça kullanışlıdır. Prova süresinin tamamını aynı parçanın girişini tekrar tekrar çalarak geçirmek yerine, sorunlu bölümleri tespit edip doğrudan o noktalara çalışmak daha verimli sonuç verir.
Müzik gruplarında yaşanan sorunların önemli bir bölümü aslında müzikal değil, iletişim kaynaklıdır.
Bir parçanın düzenlemesiyle ilgili fikir ayrılığı yaşanması normaldir. Asıl önemli olan, bu fikir ayrılığının kişisel bir tartışmaya dönüşmemesidir.
“Bu bölüm kötü olmuş.” demek yerine “Bu bölümde farklı bir ritim denesek nasıl olur?” şeklinde yaklaşmak daha yapıcıdır.
Aynı şekilde grup üyelerinin birbirini dinlemesi de önemlidir. Bazen en iyi fikir, grubun en deneyimli müzisyeninden değil, yeni katılan bir üyeden gelebilir.
Grup içerisinde herkesin müzikal katkısının değerli olduğunu hissetmesi, uzun vadede daha üretken bir ortam oluşturur.
Yeni bir grup kurarken ekipman konusunda gereğinden fazla harcama yapmak oldukça kolaydır. İlk aşamada onlarca pedal, pahalı bir amfi veya çok sayıda aksesuar almak yerine grubun gerçekten neye ihtiyacı olduğunu belirlemek daha mantıklıdır.
Özellikle elektro gitar kullanan bir grubun temel ekipmanlarını belirlerken gitar, amfi, kablo ve akort cihazının yanı sıra kullanılacak efektleri de müzik tarzına göre değerlendirmesi gerekir.
Örneğin drive, distortion, delay, reverb veya modülasyon efektleri grubun sound'unu ciddi şekilde değiştirebilir. İhtiyaçlarınıza uygun modelleri incelemek için GitarParça'nın gitar pedalı seçeneklerine göz atabilirsiniz.
Burada önemli olan, ekipmanı ekipman olsun diye almak yerine grubun müziğine hizmet edecek şekilde seçmektir.
İyi bir grubun kendine özgü bir sound'u olması, dinleyici açısından önemli bir avantajdır. Bu sound yalnızca kullanılan enstrümanlardan oluşmaz. Gitar tonları, davul yaklaşımı, bas gitarın miks içindeki konumu, vokal karakteri ve hatta parçaların düzenlenme biçimi birlikte grubun sesini oluşturur.
Örneğin iki gitarist aynı ekipmanı kullansa bile farklı pena kullanımı, manyetik seçimi, amfi ayarları ve çalım teknikleri nedeniyle tamamen farklı tonlar elde edebilir.
Bu nedenle “Hangi ekipmanı almalıyız?” sorusundan önce “Nasıl bir ses elde etmek istiyoruz?” sorusunu sormak daha doğru bir başlangıçtır.
Grup kurarken erken dönemde verilmesi gereken kararlardan biri de cover ve özgün müzik arasındaki dengedir. Cover parçalar çalışmak, grup üyelerinin birlikte çalma becerisini geliştirmek için oldukça faydalıdır. Özellikle ilk provalarda herkesin bildiği parçaları çalmak, grubun birbirine alışmasını kolaylaştırabilir.
Öte yandan özgün beste yapmak grubun kendi kimliğini oluşturmasına yardımcı olur. En sağlıklı yöntemlerden biri, iki yaklaşımı bir arada kullanmaktır. Birkaç cover parçayla sahne ve prova deneyimi kazanırken zaman içerisinde kendi bestelerinizi geliştirebilirsiniz.
İlk prova genellikle grubun gerçek potansiyelini göstermez. Birbirini yeni tanıyan müzisyenlerin tempo konusunda anlaşamaması, bazı bölümlerde hata yapması veya parçaların beklenenden dağınık duyulması son derece normaldir. Önemli olan ilk provanın sonucundan çok, grubun sonraki provalarda ne kadar geliştiğidir.
İlk provada kötü çalınan bir parçanın birkaç hafta sonra çok daha iyi hale gelmesi, grup üyelerinin birbirini dinlemeye başladığını ve ortak bir müzikal dil oluşturduğunu gösterebilir. Bu nedenle başlangıç aşamasında sabırlı olmak gerekir.
Bir grubun gelişmesinde süreklilik büyük önem taşır. Ayda bir yapılan uzun bir prova yerine, haftada bir veya iki kez yapılan düzenli provalar genellikle daha verimli olur. Elbette ideal sıklık grubun hedeflerine, üyelerin programına ve hazırlanan repertuvara göre değişebilir.
Provaları mümkün olduğunca aynı gün ve saatlerde gerçekleştirmek, grup üyelerinin programlarını buna göre düzenlemesini kolaylaştırır. Ayrıca prova sırasında telefonlarla ilgilenmek, uzun sohbetlere dalmak veya parçaları hazırlamadan gelmek toplam çalışma süresini ciddi şekilde azaltabilir.
Bir grubun gelişimini takip etmenin en kolay yollarından biri provaları kaydetmektir. Telefonla yapılan basit bir ses kaydı bile yeterli olabilir. Kaydı daha sonra dinlediğinizde çalarken fark etmediğiniz birçok ayrıntıyı duyabilirsiniz.
Örneğin:
Gitarların birbirini fazla kapattığını,
Bas gitarın bazı bölümlerde yeterince duyulmadığını,
Davul ile basın bazı geçişlerde uyuşmadığını,
Vokal seviyesinin düşük veya fazla olduğunu,
Parçanın bazı bölümlerinde gereğinden fazla enstrüman kullanıldığını
daha kolay fark edebilirsiniz.
Bu kayıtlar aynı zamanda grubun birkaç ay içerisinde ne kadar ilerlediğini görmenizi sağlar.
İlk konser için onlarca parça öğrenmek yerine, iyi bildiğiniz ve hatasız çalabildiğiniz daha küçük bir repertuvar hazırlamak çoğu zaman daha mantıklıdır. Parçaların sırasını da önceden belirleyebilirsiniz.
Örneğin konserin ilk bölümünde daha kolay ve enerjisi yüksek parçalar kullanmak, grubun sahneye alışmasını sağlayabilir. Sonlara doğru ise daha güçlü veya grubun kendi tarzını daha iyi yansıtan parçalara yer verilebilir. Sahne repertuvarında yalnızca şarkı sayısına değil, parçaların birbirleriyle olan geçişlerine de dikkat edin.
Konser günü yaşanan teknik problemler, iyi hazırlanmış bir performansı olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle sahneye çıkmadan önce mümkün olduğunca kısa bir ekipman kontrolü yapılmalıdır.
Gitaristler için özellikle şu noktalar kontrol edilebilir:
Gitar akordu
Yedek gitar teli
Kablo bağlantıları
Pena
Pil veya güç kaynakları
Pedal bağlantıları
Amfi ayarları
Yedek kablo
Akort cihazı
Özellikle pedalboard kullanan gitaristlerin bağlantıları önceden kontrol etmesi önemlidir. Sahne üzerinde çalışmayan tek bir kablo bile performansı etkileyebilir.
Grubun tüm işlerini tek bir kişinin üstlenmesi uzun vadede yorucu olabilir. Kim prova mekanıyla iletişim kuracak? Konser tekliflerini kim değerlendirecek? Sosyal medya hesaplarını kim yönetecek? Ekipman taşınmasını kim organize edecek?
Bu görevleri mümkün olduğunca grup üyeleri arasında paylaşmak işleri kolaylaştırır. Müzikal görevler için de benzer bir yaklaşım kullanılabilir. Örneğin bir kişi beste sürecini yönetirken başka bir üye kayıt veya ekipman organizasyonuyla ilgilenebilir.
Bir müzik grubunu uzun süre bir arada tutan şey yalnızca iyi müzik yapmak değildir. Ortak hedefler, güven, iletişim ve düzenli çalışma da en az müzikal yetenek kadar önemlidir.
Birlikte müzik yapmaya başladığınızda herkesin aynı seviyede olması gerekmeyebilir. Ancak herkesin gelişmeye, birbirini dinlemeye ve grubun ortak hedeflerine katkıda bulunmaya istekli olması gerekir. İlk etapta kusursuz bir grup kurmaya çalışmak yerine, birlikte gelişebileceğiniz bir ekip oluşturmayı hedefleyin. Çünkü iyi gruplar genellikle ilk provada ortaya çıkmaz. Birbirini dinleyen, düzenli çalışan ve zaman içerisinde ortak bir müzikal dil geliştiren insanlar tarafından oluşturulur.
Bunun kesin bir sayısı yoktur. İki kişilik bir duo'dan çok üyeli bir rock grubuna kadar farklı formatlarda başarılı müzik grupları kurulabilir. Önemli olan, seçilen enstrümanların ve müzisyenlerin grubun müzikal hedefini desteklemesidir.
Müzik okulları, kurslar, prova stüdyoları, sosyal medya grupları ve müzisyen toplulukları yeni üyeler bulmak için kullanılabilir. İlan verirken yaş veya enstrüman bilgisinin yanı sıra müzik tarzınızı, prova sıklığınızı ve hedefinizi de açıkça belirtmeniz doğru kişilere ulaşmanızı kolaylaştırır.
Evet. Hatta birlikte çalmak, müzikal gelişimi hızlandırabilir. Ancak grubun başlangıçta ulaşılabilir hedefler belirlemesi ve temel repertuvarı adım adım geliştirmesi önemlidir.
Tek bir doğru cevap yoktur. Haftada bir düzenli prova, hobi amaçlı gruplar için yeterli olabilir. Konser veya kayıt hazırlığında ise prova sıklığı artırılabilir. Burada önemli olan prova sayısından çok sürekliliktir.
Tek bir özellik seçmek gerekirse müzikal ve iletişimsel uyum öne çıkar. İyi çalan müzisyenlerin birbirini dinlemesi, parçaya hizmet eden kararlar vermesi ve ortak hedef doğrultusunda çalışması grubun başarısını doğrudan etkiler.
Türkçe
English